Anna Savinkina, La Roche, Kryetare e Komitetit të Shëndetësisë
Ndërsa shoh panoramën e Tiranës sot, nuk shoh vetëm një qytet në ndërtim; shoh një komb në transformim. Me Bankën Botërore që parashikon një rritje të qëndrueshme të PBB-së prej 3.4% për vitin 2026, në komunitetin tonë të biznesit ndihet një energji e prekshme. Ne nuk jemi më thjesht duke u përgatitur për të ardhmen; po e ndërtojmë atë në mënyrë aktive.
Megjithatë, ndërsa shtrojmë rrugën për anëtarësimin në BE deri në vitin 2030, duhet të bëjmë një pyetje thelbësore: Cila është infrastruktura më jetike për këtë udhëtim? Nuk janë vetëm rrugët apo rrjetet energjetike, është shëndeti dhe produktiviteti i qytetarëve shqiptarë.
Nga kosto në kapital: Një perspektivë e re
Për vite me radhë, shëndetësia është parë përmes një prizmi të ngushtë si shpenzim buxhetor. Në Roche dhe në komunitetin e AmCham, ne besojmë në një perspektivë më të fuqishme: shëndetësia si investim strategjik. Çdo lek i investuar në një sistem shëndetësor të qëndrueshëm është kapital i injektuar në burimin tonë më të vlefshëm: qytetarët tanë.
Aktualisht, Shqipëria alokon rreth 2.8% të PBB-së për shpenzime publike në shëndetësi, sipas Raportit të Komisionit Europian për vitin 2025. Kjo është më e ulëta në rajon dhe dukshëm nën mesataren e BE-së prej 10%. Ky nivel prej 10% pasqyron një model ekonomik të pjekur ku shëndeti trajtohet si një nxitës kryesor i produktivitetit të fuqisë punëtore dhe stabilitetit social, jo thjesht si një qendër kostoje, një angazhim i dukshëm në vende si Gjermania (11.7%), Franca (11.5%) dhe Austria (11.2%). Ndërkohë që Shqipëria është në 2.8%, vende të tjera të rajonit ose të sapo anëtarësuara në BE (si Rumania dhe Bullgaria) variojnë nga 6% në 9%. Për të siguruar vizionin tonë ekonomik për vitin 2030, ky objektiv prej 10% duhet të shërbejë si një “Yll Polar” për qeverinë shqiptare dhe institucionet financiare, ndërsa përafrojnë politikat kombëtare me standardet e BE-së. Ne duhet të kalojmë në një sistem ku shëndeti njihet si motor i produktivitetit: përmirësimi i kujdesit jo vetëm që shpëton jetë, por edhe mbron ekonominë nga kostot e mëdha indirekte të humbjes së punës dhe paaftësisë.
Mbyllja e hendekut: Sfida e pagesave nga xhepi
Një pengesë sistemike e theksuar në Raportin e KE 2025 është se gati 60% e kostove totale shëndetësore në Shqipëri paguhen drejtpërdrejt nga qytetarët. Sipas Kapitullit 28 (Mbrojtja e Konsumatorit dhe Shëndetit) të acquis të BE-së, objektivi ynë është i qartë: duhet të kalojmë drejt Mbulesës Universale Shëndetësore (UHC).
Duke bashkëpunuar për të ulur këtë barrë direkte, ne çlirojmë burime financiare të familjeve që mund të përdoren për konsum të brendshëm dhe rritje të bizneseve të vogla. Kjo nuk ka të bëjë me kthimin pas te vështirësitë e së kaluarës; ka të bëjë me sigurimin që një problem shëndetësor të mos shndërrohet më në vështirësi ekonomike për një familje shqiptare.
Dividenti i dyfishtë: Inovacioni si multiplikator ekonomik
Një raport krahasues i vitit 2025 mbi kancerin në Europë zbulon një ndryshim të rëndësishëm në ekonominë e shëndetit. Ndërsa kostot direkte për ilaçet inovative janë rritur, ato po kompensohen gjithnjë e më shumë nga një reduktim i madh i kostove indirekte, pra humbjet ekonomike kur qytetarët nuk mund të punojnë më. Sipas kërkimit nga Instituti WifOR, çdo 1 euro e investuar në inovacionet shëndetësore (përfshirë trajtimin inovativ të kancerit) sjell përmirësime direkte në shëndetin e popullsisë dhe gjeneron më shumë se dyfishin (mbi 2 euro) në përfitime ekonomike.
Ky “dividend i dyfishtë” ndodh kur diagnoza e hershme kombinohet me trajtim inovativ:
- Fitime në produktivitet: Midis viteve 1995 dhe 2023, numri i viteve produktive të humbura nga kanceri është ulur me një të tretën në Europë falë zbulimit më të hershëm dhe ardhjes së afro 200 ilaçeve të reja inovative.
- Vlerë shoqërore: Një analizë e EFPIA në shtator 2025 tregon se përparimet në trajtimin e kancerit kontribuuan me 29.2 miliardë euro në përfitime shëndetësore për shoqërinë dhe shtuan 53.7 miliardë euro në Vlerën e Shtuar Bruto (GVA) të ekonomisë europiane.
Zbatimi i këtij ndryshimi kërkon fokus në ofrimin praktik të shërbimit. Rajonalizimi i kujdesit për kancerin do të përmirësojë aksesin, do të ulë presionin mbi sistemin dhe do të ofrojë shërbime më të orientuara ndaj pacientit. Kombinimi i skriningut të hershëm me aksesin në kohë në terapi inovative është mënyra më e shpejtë për të mbajtur aktive popullsinë në moshë pune dhe për të reduktuar barrën mbi infrastrukturën spitalore.
Avokimi ynë: Harta e rrugws drejt 2030
Për të ngushtuar hendekun me standardet e BE-së, AmCham po promovon tre shtylla themelore bashkëpunimi:
- Rritje e Investimeve: Duhet të mbështesim një infrastrukturë shëndetësore më të fortë për të ofruar nivelin e kujdesit që pritet në BE dhe për të ulur ndjeshëm barrën prej 60% të pagesave nga xhepi.
- Transparencë Proceduriale dhe Digjitalizim: Modernizimi i infrastrukturës digjitale është thelbësor. Duke mbledhur të dhëna dhe matur rezultatet, mund të prioritarizojmë dhe financojmë ilaçet që jo vetëm shpëtojnë jetë, por edhe sjellin kthimin më të lartë për ekonominë kombëtare.
- Akses sipas Standardeve të BE-së: Kërkojmë përafrimin e aksesit në barna me standardet e BE-së. Pacientët shqiptarë meritojnë të njëjtat inovacione që shpëtojnë jetë si fqinjët e tyre në BE.
Një Vizion i Përbashkët për Prosperitet
Udhëtimi drejt anëtarësimit në BE është një maratonë dhe kërkon një frymë bashkëpunimi mes sektorit privat dhe qeverisë. Mesazhi ynë për politikëbërësit, profesionistët e shëndetësisë dhe publikun është i thjeshtë: Një Shqipëri e shëndetshme është një Shqipëri e pasur.
Duke i dhënë përparësi shëndetit sot, qeveria bën shumë më tepër sesa përmbush kërkesat teknike; ajo forcon qëndrueshmërinë kombëtare. Ne duam që Shqipëria të hyjë në BE jo thjesht si pjesëmarrëse, por si një anëtare e fortë dhe performuese, e gatshme për integrim ekonomik të pandërprerë dhe prosperitet afatgjatë. Së bashku, mund të sigurojmë që zemra ekonomike e Shqipërisë të rrahë më fort se kurrë.